Lesson 3. Tələbə deyiləm. Yorğunsan?: the negative deyil and questions with -mı

I can say who or what I'm NOT (“I'm not tired”, “he isn't married”), ask “are you hungry?”, “are you ready?” — with the particle -mı or by intonation alone — and give a short “yes” or “no” answer.

Deyil and -mı: “not” and the question

To say “I'm not …”, put the word deyil after the word, and the personal ending moves onto it: yorğun deyiləm, deyilsən, deyilik, deyilsiniz. In the third person just deyil, without -dır; for onlar, deyil or deyillər. English asks by inverting (“Are you tired?”); Azerbaijani keeps the order and adds the question particle -mı (-mi, -mu, -mü by vowel harmony) at the very end, after the personal ending, written joined: yorğunsanmı? In the third person -dırmı? or just -mı?: Orxan gəncdirmi? For onlar, -dırlarmı? or -dırmı?, -mı? You can also ask without the particle, by intonation alone: the voice rises on the last syllable, as in an English yes/no question: Yorğunsan? Short answers: Bəli, gəncəm. / Xeyr, gənc deyiləm. A negative question is deyil + the personal ending + -mı: Yorğun deyilsənmi? “Aren't you tired?” The particle -mı and the word deyil are unstressed. The word xoşbəxt means “happy”. Common mistakes: • NOT “Mı sən tələbəsən?” → the particle goes at the end: Sən tələbəsənmi? • NOT “Sən tələbəsən mi?” → joined: tələbəsənmi (Turkish writes it apart). • NOT “Mən tələbə yox.” → Mən tələbə deyiləm. • NOT “Mən deyiləm tələbə.” → deyil goes after the word: tələbə deyiləm.

Yes, no, question: hazır “ready”

After deyil the personal ending moves onto it; -mı goes at the very end and is written joined.

Person	+	−	?
mən (I)	hazıram	hazır deyiləm	hazırammı?
sən (you, informal)	hazırsan	hazır deyilsən	hazırsanmı?
o (he, she)	hazırdır	hazır deyil	hazırdırmı? hazırmı?
biz (we)	hazırıq	hazır deyilik	hazırıqmı?
siz (you, formal or plural)	hazırsınız	hazır deyilsiniz	hazırsınızmı?
onlar (they)	hazırdırlar	hazır deyillər	hazırdırlarmı?

Four forms of -mı

The form of the particle is chosen by the last vowel before it.

The last vowel	Particle	Example
a, ı	-mı	subaysanmı?
e, ə, i	-mi	tələbəsənmi?
o, u	-mu	məşğulsunuzmu?
ö, ü	-mü	gözdürmü?

Lesson notes

Deyil and -mı: “not” and the question

To say “I'm not …”, put the word deyil after the word, and the personal ending moves onto it: yorğun deyiləm, deyilsən, deyilik, deyilsiniz. In the third person just deyil, without -dır; for onlar, deyil or deyillər. English asks by inverting (“Are you tired?”); Azerbaijani keeps the order and adds the question particle -mı (-mi, -mu, -mü by vowel harmony) at the very end, after the personal ending, written joined: yorğunsanmı? In the third person -dırmı? or just -mı?: Orxan gəncdirmi? For onlar, -dırlarmı? or -dırmı?, -mı? You can also ask without the particle, by intonation alone: the voice rises on the last syllable, as in an English yes/no question: Yorğunsan? Short answers: Bəli, gəncəm. / Xeyr, gənc deyiləm. A negative question is deyil + the personal ending + -mı: Yorğun deyilsənmi? “Aren't you tired?” The particle -mı and the word deyil are unstressed. The word xoşbəxt means “happy”. Common mistakes: • NOT “Mı sən tələbəsən?” → the particle goes at the end: Sən tələbəsənmi? • NOT “Sən tələbəsən mi?” → joined: tələbəsənmi (Turkish writes it apart). • NOT “Mən tələbə yox.” → Mən tələbə deyiləm. • NOT “Mən deyiləm tələbə.” → deyil goes after the word: tələbə deyiləm.