Смогу попросить и объяснить дорогу: Գնացեք ուղիղ, թեքվեք ձախ, անցեք փողոցը — и не спутаю форму для друга и форму на «вы».
Просьба и указание: նստիր — նստեք
Просьба и указание: նստիր — նստեք
Зачем: попросить, предложить, объяснить дорогу. Это повелительное наклонение. Одному на «ты» — одна форма, на «вы» и нескольким людям — другая.
Глаголы на -ել получают -իր и -եք — նստել → նստիր, նստեք; թեքվել → թեքվիր, թեքվեք.
Глаголы на -ալ получают -ա и -ացեք — գնալ → գնա, գնացեք; կարդալ → կարդա, կարդացեք.
Шесть глаголов запоминают парами — они во второй таблице: անցիր / անցեք, արի / եկեք, տուր / տվեք, ասա / ասացեք, բեր / բերեք, վերցրու / վերցրեք. Так же ցույց տուր / ցույց տվեք.
На «вы» у глаголов на -ել бывает и длинное -եցեք: ներեցեք, նստեցեք. Знакомые фразы — те же формы: Ներեցեք, Կրկնեք, Դանդաղ խոսեք.
Дорога (другу): Գնա ուղիղ մինչև շուկա. Հետո թեքվիր ձախ. Անցիր հրապարակը.
Знак ՛ над ударным гласным показывает просьбу, приказ или обращение: Սպասի՛ր։ Նարե՛, արի։ Набирать его не нужно.
Пишется ջ, слышится [чʰ]: աջ. Пишется գ, слышится [кʰ]: օգնել.
Так неправильно:
• NOT «Տիկին Գրիգորյան, նայիր» → նայեք (на «вы»).
• NOT «անցնիր», «վերցնիր» → անցիր, վերցրու.
• NOT «գալիր», «տալիր» → արի, տուր.
Просьба: две модели
Глаголы на -ել получают -իր и -եք, глаголы на -ալ — -ա и -ացեք.
| Инфинитив | Одному (դու) | На «вы» и нескольким (դուք) |
|---|---|---|
| նստել | նստիր | նստեք |
| սպասել | սպասիր | սպասեք |
| թեքվել | թեքվիր | թեքվեք |
| կանգնել | կանգնիր | կանգնեք |
| նայել | նայիր | նայեք |
| լսել | լսիր | լսեք |
| օգնել | օգնիր | օգնեք |
| կրկնել | կրկնիր | կրկնեք |
| գնալ | գնա | գնացեք |
| կարդալ | կարդա | կարդացեք |
Шесть особых пар
Эти формы не строятся по правилу — их запоминают парами.
| Перевод | Одному | На «вы» |
|---|---|---|
| перейти, пройти | անցիր | անցեք |
| прийти | արի | եկեք |
| дать | տուր | տվեք |
| сказать | ասա | ասացեք |
| принести | բեր | բերեք |
| взять | վերցրու | վերցրեք |
| показать | ցույց տուր | ցույց տվեք |
Конспект урока
Просьба и указание: նստիր — նստեք
Зачем: попросить, предложить, объяснить дорогу. Это повелительное наклонение. Одному на «ты» — одна форма, на «вы» и нескольким людям — другая.
Глаголы на -ել получают -իր и -եք — նստել → նստիր, նստեք; թեքվել → թեքվիր, թեքվեք.
Глаголы на -ալ получают -ա и -ացեք — գնալ → գնա, գնացեք; կարդալ → կարդա, կարդացեք.
Шесть глаголов запоминают парами — они во второй таблице: անցիր / անցեք, արի / եկեք, տուր / տվեք, ասա / ասացեք, բեր / բերեք, վերցրու / վերցրեք. Так же ցույց տուր / ցույց տվեք.
На «вы» у глаголов на -ել бывает и длинное -եցեք: ներեցեք, նստեցեք. Знакомые фразы — те же формы: Ներեցեք, Կրկնեք, Դանդաղ խոսեք.
Дорога (другу): Գնա ուղիղ մինչև շուկա. Հետո թեքվիր ձախ. Անցիր հրապարակը.
Знак ՛ над ударным гласным показывает просьбу, приказ или обращение: Սպասի՛ր։ Նարե՛, արի։ Набирать его не нужно.
Пишется ջ, слышится [чʰ]: աջ. Пишется գ, слышится [кʰ]: օգնել.
Так неправильно:
• NOT «Տիկին Գրիգորյան, նայիր» → նայեք (на «вы»).
• NOT «անցնիր», «վերցնիր» → անցիր, վերցրու.
• NOT «գալիր», «տալիր» → արի, տուր.