I can say what I eat and drink, ask for a particular thing — “Мына нанды беріңізші” — and keep the ending on “me” and “you”, on names, and on “my” things.
Which one exactly? The ending -ны, -ды, -ты
Which one exactly? The ending -ны, -ды, -ты
Why: to say not “I read books” in general but “I'm reading this book”, to ask for “this bread”, and to say whom you're waiting for or see.
A thing “in general” stands right before the verb with no ending: Кітап оқимын. A definite thing — “this one, mine, the one you mean” — takes the accusative ending (табыс септік): Мына кітапты оқимын. English marks it with “the / this / my”; Kazakh marks it with the ending. Questions: кімді? “whom?”, нені? “what?”.
The form depends on the last sound of the word (see the table):
• after a vowel — -ны / -ні: ақшаны, терезені;
• after р, л, й, у, м, н, ң, з, ж — -ды / -ді: қаламды, үстелді;
• after voiceless consonants and б, в, г, д — -ты / -ті: хатты, есікті.
The ending is always needed:
• on names: Асхатты, Астананы;
• on pronouns: мені, сені, сізді, оны, бізді, оларды; мынаны “this one”, ананы “that one over there”;
• on “my” and “your” things: кітабымды, кілтіңді, сөмкеңізді (“his / her thing” comes at the next level);
• when another word stands between the thing and the verb: Хатты ертең жазамын.
Common mistakes:
• ×Мына кітап оқимын → Мына кітапты оқимын;
• ×Мен сен күтемін → Мен сені күтемін.
The accusative: three forms of the ending
The hard or the soft form: the last syllable of the word decides.
| After | hard word | soft word |
|---|---|---|
| after a vowel | ақшаны | терезені |
| after р, л, й, у, м, н, ң, з, ж | қаламды, жолды | үстелді, үйді |
| after voiceless consonants and б, в, г, д | хатты, сағатты | есікті, кілтті |
Pronouns: whom? what?
| Who? What? | Whom? What? |
|---|---|
| мен | мені |
| сен | сені |
| сіз | сізді |
| ол | оны |
| біз | бізді |
| олар | оларды |
| мынау | мынаны |
| анау | ананы |
| кім? | кімді? |
| не? | нені? |
Lesson notes
Which one exactly? The ending -ны, -ды, -ты
Why: to say not “I read books” in general but “I'm reading this book”, to ask for “this bread”, and to say whom you're waiting for or see.
A thing “in general” stands right before the verb with no ending: Кітап оқимын. A definite thing — “this one, mine, the one you mean” — takes the accusative ending (табыс септік): Мына кітапты оқимын. English marks it with “the / this / my”; Kazakh marks it with the ending. Questions: кімді? “whom?”, нені? “what?”.
The form depends on the last sound of the word (see the table):
• after a vowel — -ны / -ні: ақшаны, терезені;
• after р, л, й, у, м, н, ң, з, ж — -ды / -ді: қаламды, үстелді;
• after voiceless consonants and б, в, г, д — -ты / -ті: хатты, есікті.
The ending is always needed:
• on names: Асхатты, Астананы;
• on pronouns: мені, сені, сізді, оны, бізді, оларды; мынаны “this one”, ананы “that one over there”;
• on “my” and “your” things: кітабымды, кілтіңді, сөмкеңізді (“his / her thing” comes at the next level);
• when another word stands between the thing and the verb: Хатты ертең жазамын.
Common mistakes:
• ×Мына кітап оқимын → Мына кітапты оқимын;
• ×Мен сен күтемін → Мен сені күтемін.