Смогу сказать, что делаю сейчас и каждый день, — Türkçe öğreniyorum, İstanbul'da yaşıyorum — и спросить: «Что ты делаешь?» — Ne yapıyorsun?
Настоящее время: -yor
Настоящее время: -yor
Зачем: сказать, что вы делаете сейчас (şimdi «сейчас») и что делаете обычно (her gün «каждый день»). По-турецки это одно время — настоящее: Şimdi çalışıyorum. Her gün çalışıyorum.
Глагол в словаре кончается на -mak / -mek: yapmak, gelmek. Без него остаётся основа: yap-, gel-. К основе добавляют -yor и личное окончание (таблица рядом): gel-i-yorum, geliyorsun, geliyor, geliyoruz, geliyorsunuz, geliyorlar. Само -yor не меняется, и окончания после него всегда такие. Ударение падает на гласную перед -yor: geLİyorum, yaPIyorsun. Если подлежащее названо во множественном числе, -lar у глагола можно опустить: Çocuklar geliyor = Çocuklar geliyorlar.
Перед -yor нужна узкая гласная по гармонии: yapıyor, geliyor, oturuyor, görüyor. Основа на u или ü её уже имеет: oku- → okuyor. Конечные a и e основы сужаются: bekle- → bekliyor, yaşa- → yaşıyor. Запомните: ye- → yiyor, de- → diyor, git- → gidiyor.
Глагол стоит в конце, а то, что делают, — прямо перед ним: Ben kitap okuyorum. Место и время — раньше: İstanbul'da yaşıyorum.
Так неправильно:
• NOT «Ben okuyorum kitap» → Ben kitap okuyorum
• NOT «bekleyor» → bekliyor
• NOT «Ben geliyor» → Ben geliyorum
Настоящее время: основа + -yor + окончание
Само -yor не меняется; меняется только окончание после него.
| Кто | gelmek | yapmak |
|---|---|---|
| ben | geliyorum | yapıyorum |
| sen | geliyorsun | yapıyorsun |
| o | geliyor | yapıyor |
| biz | geliyoruz | yapıyoruz |
| siz | geliyorsunuz | yapıyorsunuz |
| onlar | geliyorlar | yapıyorlar |
Гласная перед -yor
Особые случаи: основа на a / e сужается — bekle- → bekliyor, yaşa- → yaşıyor; три глагола запоминают — ye- → yiyor, de- → diyor, git- → gidiyor.
| Последняя гласная основы | Губы не округлены | Губы округлены |
|---|---|---|
| a ı o u | yapıyor · çalışıyor | oturuyor |
| e i ö ü | geliyor | görüyor |
Конспект урока
Настоящее время: -yor
Зачем: сказать, что вы делаете сейчас (şimdi «сейчас») и что делаете обычно (her gün «каждый день»). По-турецки это одно время — настоящее: Şimdi çalışıyorum. Her gün çalışıyorum.
Глагол в словаре кончается на -mak / -mek: yapmak, gelmek. Без него остаётся основа: yap-, gel-. К основе добавляют -yor и личное окончание (таблица рядом): gel-i-yorum, geliyorsun, geliyor, geliyoruz, geliyorsunuz, geliyorlar. Само -yor не меняется, и окончания после него всегда такие. Ударение падает на гласную перед -yor: geLİyorum, yaPIyorsun. Если подлежащее названо во множественном числе, -lar у глагола можно опустить: Çocuklar geliyor = Çocuklar geliyorlar.
Перед -yor нужна узкая гласная по гармонии: yapıyor, geliyor, oturuyor, görüyor. Основа на u или ü её уже имеет: oku- → okuyor. Конечные a и e основы сужаются: bekle- → bekliyor, yaşa- → yaşıyor. Запомните: ye- → yiyor, de- → diyor, git- → gidiyor.
Глагол стоит в конце, а то, что делают, — прямо перед ним: Ben kitap okuyorum. Место и время — раньше: İstanbul'da yaşıyorum.
Так неправильно:
• NOT «Ben okuyorum kitap» → Ben kitap okuyorum
• NOT «bekleyor» → bekliyor
• NOT «Ben geliyor» → Ben geliyorum