Смогу сказать, куда что положить и откуда выйти, — stolun üstünə, binanın arxasından, — и объясню дорогу: мимо, через, под мостом.
Где, куда и откуда
üstünə, üstündən
В A1 вы говорили, где что стоит: şkafın üstündə. Теперь — куда положить и откуда выйти: та же основа, другой падеж.
Куда — дательный: şkafın üstünə qoy, evin arxasına get. Откуда — исходный: masanın altından çıx, otağın içindən çıx.
Вставная n: после üstü, yanı, arxası окончание падежа идёт через n — üstünə, yanından (не ×üstüyə).
Исходный значит ещё «мимо, через, под»: məktəbin yanından keçdim — «я прошёл мимо школы», pəncərənin altından keçdi — «прошёл под окном», bağın içindən — «через сад».
Седьмая основа — ara «промежуток», она значит «между» и берёт те же окончания: bankla aptekin arasında — «между банком и аптекой», arasına — «в промежуток», arasından — «между, сквозь».
Форму подсказывает глагол: qoymaq, getmək, girmək — куда; çıxmaq, keçmək — откуда, мимо; olmaq, var — где.
Так неправильно:
• ×stolun üstüyə → stolun üstünə
• ×bankın qarşısıya → bankın qarşısına
• ×Pişik stolun altında çıxdı → altından çıxdı
• ×Kitabı stolun üstündə qoydum → üstünə qoydum
Послелоги места: где — куда — откуда
Перед окончанием падежа — вставная n.
| Где? | Куда? | Откуда? Мимо? |
|---|---|---|
| üstündə | üstünə | üstündən |
| altında | altına | altından |
| yanında | yanına | yanından |
| içində | içinə | içindən |
| arxasında | arxasına | arxasından |
| qarşısında | qarşısına | qarşısından |
| arasında | arasına | arasından |
Конспект урока
üstünə, üstündən
В A1 вы говорили, где что стоит: şkafın üstündə. Теперь — куда положить и откуда выйти: та же основа, другой падеж.
Куда — дательный: şkafın üstünə qoy, evin arxasına get. Откуда — исходный: masanın altından çıx, otağın içindən çıx.
Вставная n: после üstü, yanı, arxası окончание падежа идёт через n — üstünə, yanından (не ×üstüyə).
Исходный значит ещё «мимо, через, под»: məktəbin yanından keçdim — «я прошёл мимо школы», pəncərənin altından keçdi — «прошёл под окном», bağın içindən — «через сад».
Седьмая основа — ara «промежуток», она значит «между» и берёт те же окончания: bankla aptekin arasında — «между банком и аптекой», arasına — «в промежуток», arasından — «между, сквозь».
Форму подсказывает глагол: qoymaq, getmək, girmək — куда; çıxmaq, keçmək — откуда, мимо; olmaq, var — где.
Так неправильно:
• ×stolun üstüyə → stolun üstünə
• ×bankın qarşısıya → bankın qarşısına
• ×Pişik stolun altında çıxdı → altından çıxdı
• ×Kitabı stolun üstündə qoydum → üstünə qoydum