Урок 4. Anlamıyorum. Geliyor musun?: отрицание и вопрос в настоящем времени

Смогу сказать, чего не делаю и не понимаю, — Anlamıyorum, Bilmiyorum — и спросить: «Ты идёшь?», «Вы говорите по-русски?» — Geliyor musun? Rusça konuşuyor musunuz?

Не делаю и «делаешь?»: -mıyor и mu

Зачем: сказать, чего вы не делаете и не понимаете, и спросить «ты идёшь?». «Не»: после основы ставят -mıyor, -miyor, -muyor или -müyor — по гармонии (таблица рядом): yapmıyorum «не делаю», gelmiyorum, konuşmuyorum, görmüyorum. Основа при этом не меняется: beklemiyorum, yemiyorum; у gitmek — gitmiyor: t остаётся, сравните gidiyor. Ударение — на слоге перед -mı: в gelmiyorum ударный слог — gel. Вопрос: после -yor пишут отдельное слово mu, и личное окончание переходит на него: • Geliyor muyum? Geliyor musun? Geliyor mu? • Geliyor muyuz? Geliyor musunuz? Geliyorlar mı? У onlar порядок другой: сначала -lar, потом mı. С вопросительным словом mu не нужно: Ne arıyorsun? Ответы: Evet, geliyorum. — Hayır, gelmiyorum. Знакомое Türkçe biliyorum / bilmiyorum устроено так же: bilmek — «знать» и «уметь». «Хочу что-то»: название вещи + istiyorum: Kalem istiyorum. Так неправильно: • NOT «geliyormusun» → geliyor musun • NOT «geliyorsun mu» → geliyor musun • NOT «Ben gelmiyor» → Ben gelmiyorum

Отрицание в настоящем времени: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyor

Основа не меняется; перед -yor ставится mı / mi / mu / mü по последней гласной основы.

Последняя гласная основы	Губы не округлены	Губы округлены
a ı o u	yapmıyor	konuşmuyor · oturmuyor
e i ö ü	gelmiyor · bilmiyor	görmüyor

Утверждение, отрицание, вопрос

В вопросе mu пишется отдельно, а личное окончание переходит на него. У onlar — -lar, потом mı.

Кто	+	−	?
ben	geliyorum	gelmiyorum	geliyor muyum?
sen	geliyorsun	gelmiyorsun	geliyor musun?
o	geliyor	gelmiyor	geliyor mu?
biz	geliyoruz	gelmiyoruz	geliyor muyuz?
siz	geliyorsunuz	gelmiyorsunuz	geliyor musunuz?
onlar	geliyorlar	gelmiyorlar	geliyorlar mı?

Конспект урока

Не делаю и «делаешь?»: -mıyor и mu

Зачем: сказать, чего вы не делаете и не понимаете, и спросить «ты идёшь?». «Не»: после основы ставят -mıyor, -miyor, -muyor или -müyor — по гармонии (таблица рядом): yapmıyorum «не делаю», gelmiyorum, konuşmuyorum, görmüyorum. Основа при этом не меняется: beklemiyorum, yemiyorum; у gitmek — gitmiyor: t остаётся, сравните gidiyor. Ударение — на слоге перед -mı: в gelmiyorum ударный слог — gel. Вопрос: после -yor пишут отдельное слово mu, и личное окончание переходит на него: • Geliyor muyum? Geliyor musun? Geliyor mu? • Geliyor muyuz? Geliyor musunuz? Geliyorlar mı? У onlar порядок другой: сначала -lar, потом mı. С вопросительным словом mu не нужно: Ne arıyorsun? Ответы: Evet, geliyorum. — Hayır, gelmiyorum. Знакомое Türkçe biliyorum / bilmiyorum устроено так же: bilmek — «знать» и «уметь». «Хочу что-то»: название вещи + istiyorum: Kalem istiyorum. Так неправильно: • NOT «geliyormusun» → geliyor musun • NOT «geliyorsun mu» → geliyor musun • NOT «Ben gelmiyor» → Ben gelmiyorum