Смогу сказать, что умею и чего не умею, что смог и чего не смог сделать, — и спросить об этом собеседника.
Жүзе аламын: могу, умею
Жүзе аламын: могу, умею
Зачем: сказать, что вы умеете и можете, чего не можете и чего не смогли, — и спросить об этом.
Как построить. Возьмите форму настоящего времени и снимите личное окончание: жаза-мын → жаза, тыңдай-мын → тыңдай, оқи-мын → оқи. После неё поставьте глагол алу в нужном лице и времени:
• Мен жаза аламын. — Я умею (могу) писать.
• Сен тыңдай аласың. Ол оқи алады.
«Не могу» — отрицание в глаголе алу: жаза алмаймын, тыңдай алмайсыз, оқи алмайды.
О прошлом — алу в прошедшем времени: жаза алдым — я смог написать; оқи алмадым — не смог прочитать.
Вопрос — с частицей в конце: Сіз жаза аласыз ба? О нём, о ней: Ол жаза ала ма?
Мүмкін — «возможно, может быть»; после него запятая: Мүмкін, бүгін жаза аламын.
Так неправильно:
• ׫Мен жүзу аламын» → жүзе аламын: не словарная форма.
• ׫Мен жүземін аламын» → личное окончание только у алу.
• ׫Жүзе аламын емес» → жүзе алмаймын.
Первое слово формы
Форма «я делаю» без личного окончания.
| Я делаю | Первое слово формы |
|---|---|
| тұрамын | тұра |
| көремін | көре |
| тыңдаймын | тыңдай |
| оқимын | оқи |
Глагол алу: могу, не могу, смог, не смог
Первое слово не меняется: жаза, оқи, тыңдай.
| Лицо | могу | не могу | смог | не смог |
|---|---|---|---|---|
| мен | жаза аламын | жаза алмаймын | жаза алдым | жаза алмадым |
| сен | аласың | алмайсың | алдың | алмадың |
| сіз | аласыз | алмайсыз | алдыңыз | алмадыңыз |
| ол | алады | алмайды | алды | алмады |
| біз | аламыз | алмаймыз | алдық | алмадық |
| сендер | аласыңдар | алмайсыңдар | алдыңдар | алмадыңдар |
Конспект урока
Жүзе аламын: могу, умею
Зачем: сказать, что вы умеете и можете, чего не можете и чего не смогли, — и спросить об этом.
Как построить. Возьмите форму настоящего времени и снимите личное окончание: жаза-мын → жаза, тыңдай-мын → тыңдай, оқи-мын → оқи. После неё поставьте глагол алу в нужном лице и времени:
• Мен жаза аламын. — Я умею (могу) писать.
• Сен тыңдай аласың. Ол оқи алады.
«Не могу» — отрицание в глаголе алу: жаза алмаймын, тыңдай алмайсыз, оқи алмайды.
О прошлом — алу в прошедшем времени: жаза алдым — я смог написать; оқи алмадым — не смог прочитать.
Вопрос — с частицей в конце: Сіз жаза аласыз ба? О нём, о ней: Ол жаза ала ма?
Мүмкін — «возможно, может быть»; после него запятая: Мүмкін, бүгін жаза аламын.
Так неправильно:
• ׫Мен жүзу аламын» → жүзе аламын: не словарная форма.
• ׫Мен жүземін аламын» → личное окончание только у алу.
• ׫Жүзе аламын емес» → жүзе алмаймын.